"Is het 'D‑zep' of simpelweg overprikkeling?"

Michael Cardinaal, verpleegkundige, deelt zijn ervaringen op de D-zep afdeling in Prinsenhof met zorgprofessionals om er samen van te leren.

Op PG‑afdelingen zien we regelmatig bewoners die gedrag laten zien dat lastig te plaatsen is. Soms is dat gedrag zo intens dat de gedachte aan een D‑zep traject al snel om de hoek komt kijken. Maar wanneer we stilstaan bij het verhaal áchter dit gedrag, blijkt de oorzaak vaak heel ergens anders te liggen.

De casus: mevrouw A.
Mevrouw A. werd onlangs bij ons aangemeld met heftig en onbegrepen gedrag. Ze liep onafgebroken rondjes over de afdeling, reageerde niet op aansturing en duwde iedereen die in haar pad kwam resoluut opzij. Het leek zeer ernstig probleemgedrag.
Totdat we beter keken.

Het verhaal achter haar gedrag
Thuis draaide mevrouw haar hele dag om haar man. Ze startte de ochtend met zijn nabijheid, was uren met hem onderweg in de buitenlucht en vond pas in de middag haar rustmoment. Na haar slaapje begon vaak het dwalen en zoeken.

Nu wordt mevrouw wakker in een nieuwe omgeving. Haar man is er niet. De geluiden van de afdeling komen hard binnen. De muren voelen dichtbij. Wat wij zagen als agressie, bleek een uiting van pure overprikkeling: een poging om te ontsnappen aan een omgeving die te veel prikkels tegelijk vraagt. Haar rondlopen was geen dwalen, maar zoeken naar veiligheid. Het duwen was geen boosheid, maar een reflex in haar tunnelvisie.

Wat leert dit ons?
Gedrag is een signaal. Wanneer we de mens achter dat signaal zien, ontstaan nieuwe mogelijkheden. In dit geval lag de oplossing niet in zwaardere interventies, maar in:

• Herkenning: begrijpen waar de paniek vandaan komt.
• Ruimte: direct beweging en wandelruimte bieden.
• Prikkelreductie: de afdeling tijdelijk rustiger maken.

Reflectievraag
Heeft je op de afdeling ook een bewoner die duwt of dwaalt?
Vraag je dan af: Zou dit overprikkeling kunnen zijn? En wat vertelt het levensverhaal ons?

Meer lezen over de expertise Dementie en zeer ernstig probleemgedrag
(D-zep): www.zorgpartners.nl/dzep