Stelling: 'Verlies verwerk je niet, dat overleef je'

‘Je kan niet stil gaan zitten en blijven rouwen’
“Dat is helemaal waar. Het verdriet slijt wel, maar het is nooit weg. Ook al is het lang geleden. Ik heb m’n zoon verloren toen ik zeventien jaar was. Een stilgeboren kind. Dat is vreselijk. Mensen denken soms dat het verdriet weg is na zo’n lange tijd, maar dan weet je niet hoe het voelt. De impact is zó groot, het gaat nooit voorbij. Vorig jaar kregen we bericht dat het graf geruimd zou worden, maar dat gaat niet gebeuren. Dus we hebben het gekocht.
Dat geeft me een goed gevoel: het is nu echt van ons en niemand kan eraan komen. Ik heb het overleefd door te genieten van het leven. Ik en mijn man halen eruit wat erin zit en gaan graag op pad samen. Dat is heerlijk. Je kan niet stil gaan zitten en blijven rouwen, anders kost het je je eigen gezondheid. Het leven gaat door.”
Ciska (77) uit Gouda

'Je moet proberen ermee te leven’
“De stelling klopt. Verlies kun je niet terugdraaien. Het is een feit en je moet proberen ermee te leven. Mijn man heeft dementie. De Wim waarmee ik getrouwd ben is er nog wel, maar ook weer helemaal niet. Dat is verdrietig en soms heel zwaar. Hij woont nog thuis: die keuze heb ik bewust gemaakt. Het lukt dankzij alle hulp en zorg die we krijgen. We gaan graag fietsen en ergens een hapje eten. Daar genieten we allebei van. Drie dagen per week is hij op een kwekerij, samen met nog een paar mensen met dementie. Ze schoffelen wat, poten de planten, allemaal op ’t gemak. Dat is echt fantastisch, want we hebben jarenlang zelf een tuincentrum gehad. Op deze dagen heb ik m’n handen vrij om te wandelen, fietsen of tennissen. Dan heb ik leuke mensen om me heen, zo houd ik ’t vol. Ondank het verlies, heb ik toch nog een mooi leven.”
Martha (74) uit Zevenhuizen

‘Onze hechte band maakt het makkelijker’
“De stelling is herkenbaar. Diep verdriet is geen eindig proces en je draagt het altijd met je mee. Het is een ervaring die je integreert in je leven en je leert ermee omgaan. Je moet proberen er niet in te blijven hangen, maar dat is heel moeilijk. Rouw is de keerzijde van liefde, zeg ik wel eens. Het is de prijs die je betaalt voor een hechte verbinding. Ik verloor mijn moeder toen ik 24 jaar was. Ze was nog maar 47 en had een melanoom. Binnen een jaar was ze overleden. In die tijd kreeg mijn vader een hartinfarct. Mijn zusjes waren toen 20 en 17 jaar. De pijn is enorm als je een ouder jong verliest. Door wat we hebben meegemaakt, is de verbinding met mijn zussen heel sterk. Dat is wat het ons heeft opgeleverd. We komen veel bij elkaar en praten er vaak over. Onze hechte band maakt het makkelijker om met het verlies om te gaan. Het houdt ons op de been.”
Ria (64) uit Gouda

Dit artikel komt uit het Zorgpartners Magazine: een feestelijke tijd. Wil je het hele magazine lezen? Klik dan hier.